Jubileum

Leids Dagblad

Dit Jaar viert de Nederlandse Varenvereniging haar 25e jubileum.
Er zullen diverse activiteiten plaaatsvinden in de week van 16 t/m 23 augustus 2014 in de Hortus van Leiden.

Who needs flowers?

IPM Essen 2014

 Op de internationale planten beurs in de Messe van Essen 2014 waren ook diverse standhouders aanwezig welke de varens een warm hart toedragen.
Deze schone jongedame, een prachtig groot bladsteekwerk, was de eyecatcher van ADOMEX http://www.adomex.nl/nl/home

Zomaar leuk, koffertje vol varens, veelal met Nederland als geboorteland gaan ze de hele wereld over.

Het plantenassortiment van  http://stauden.com/vacatures.html ofwel de firma Rijnbeek uit Boskoop herbergt ook een aantal varensoorten.

En natuurlijk troffen we ons varenlid en varenkweker Henk Braam met een moooie stand aan http://www.henkbraam.nl/index.php?lang=nl

Ook Kleo Montforts was aanwezig met een prachtige stand boomvarens
http://www.kleos-baumfarne.de/

Echt gaaf, de regenmaker.  Vooraf ingesteld of geprogrammeerd zorgt deze voor de juiste vochthuishouding in de kas.

Steenbreekvaren: succesnummer van de Amsterdamse grachtengordel

Het gaat behoorlijk goed met de Amsterdamse muurplanten. Dit blijkt uit een inventarisatie van een groep vrijwilligers die in 2013 kilometers aan Amsterdamse grachtengordel heeft afgezocht op muurplanten. Er werden tien beschermde soorten aangetroffen. Vooral de steenbreekvaren doet het erg goed. Met 8.000 exemplaren komt die nu twee keer zo vaak voor als in 2007.

Steenbreekvaren (foto: Paul Busselen)

Het tellen van de muurplanten langs de Amsterdamse grachtengordel kent een lange traditie. Ruim zestig jaar geleden vond hier al de eerste systematische muurplanteninventarisatie plaats. Een traditie die sinds 1987 is voortgezet door vrijwilligers van de Muurplantenwerkgroep Amsterdam. Elke twee jaar lopen zij ruim honderd kilometer (!) aan kademuren af in het centrum van Amsterdam. Een enorme klus, waarbij in 2013 meer dan 1.700 groeiplaatsen van bijzondere muurplanten nauwkeurig zijn vastgelegd. Daarmee is Amsterdam het belangrijkste bolwerk voor de kwetsbare muurflora in Nederland. Sinds 2003 worden de gegevens meer systematisch verzameld waardoor het mogelijk is om voor de Amsterdamse muurflora uitspraken te doen over trends in voor- en/of achteruitgang.

Koningsvaren, na 26 jaar weer op een Amsterdamse kademuur (foto: Valentijn ten Hoopen)

Het algehele beeld na tien jaar tellen is positief: het gaat behoorlijk goed met de Amsterdamse muurflora. Onder de in 2013 aangetroffen muurplanten bevinden zich tien beschermde soorten: Blaasvaren, Gele helmbloem, Groensteel, Klein glaskruid, Muurbloem, Schubvaren, Steenbreekvaren, Stijf hardgras, Tongvaren en Zwartsteel. Enkele zeldzame soorten als Groensteel, Schubvaren en Blaasvaren komen slechts op één of enkele plekjes voor, dit maakt ze kwetsbaar. Met Zwartsteel gaat het minder goed. Na een aantal jaren van gestage groei in de periode 2007 tot en met 2011 is ze nu weer terug op het aantal van rond 2007. Twee strenge winters hebben deze vorstgevoelige soort geen goed gedaan. Steenbreekvaren grossiert in de meeste exemplaren: bijna 8.000. Tussen 2007 en 2013 is het aantal exemplaren bovendien verdubbeld. Steenbreekvaren is daarmee met stip het succesnummer van de Amsterdamse grachtengordel. Ook Schubvaren, Tongvaren en Gele helmbloem zitten in de lift. Het, na een afwezigheid van 26 jaar, weer opduiken van de Koningsvaren in het jaar van de troonwisseling mag als een bekroning op het werk van de Muurplantenwerkgroep worden gezien.

Bericht uitgegeven door FLORON op donderdag 23 januari 2014

Het rapport ‘Muurplanten in Amsterdam 2013’ verschijnt naar verwachting in de loop van maart/april op de website van het FLORON district Groot-Amsterdam. Wie hierop niet kan wachten kan alvast op de website van degemeente Amsterdam zien op welke kademuren de muurplanten groeien.

Tekst: Valentijn ten Hoopen, Muurplantenwerkgroep KNNV afdeling Amsterdam en Edwin Dijkhuis, FLORON
Foto's: Paul Busselen, KU Leuven; Valentijn ten Hoopen

Fijne feestdagen en een mooi nieuw(varen)jaar

de storm

Die ene maandag, 28 oktober, ging het flink te keer. Het stormde hevig  met uitschieters tot windkracht 9 á 10 in Noord Holland.
Ergens in de buurt van Alkmaar,  heeft één van onze varenleden, Rens Huibers, daar in zijn zorgvuldig aangelegde varentuin zijn collectie varens aangeplant.

En notabene juist in die prachtig aangelegde varentuin kwam, na de zoveelste windvlaag met bulderend geraas, de kolossale wilg die aan de overkant van de vaart in de tuin van de buurman stond, naar beneden gedonderd.

Die schade is aanzienlijk, de boomkruin scheerde rakelings langs het aangrenzende huis van de buurman. De varens welke op de plek waar de boom neer kwam stonden, zijn voor een groot deel de grond in geslagen door de klap. Het enorme gevaarte zal daar nog dagen moeten blijven liggen om de schade vast te laten stellen. Op enig moment zal Rens kenbaar maken welke varens bij hem zijn vernietigd en we kunnen hem helpen de varens uit collecties van andere leden weer compleet te maken.

De medaille heeft altijd twee kanten. In de tuin van een buurman verderop sneuvelde een ongeveer 80 jarige perenboom. Het was Rens niet ontgaan dat er in onder de kruin van deze boom een mooie toef Polypodium vulgare schuilging.
Het stuk stam met eikvaren staat inmiddels te pronken in de voortuin bij Rens.
Recent is er door Piet Bremer onderzoek verricht naar het voorkomen van Polypodium in fruitbomen in Nederland. Er zijn zover alleen appelbomen gesignaleerd waar de eikvaren zich in thuis voelt. Maar hier in de kop van Noord Holland komt ie dus ook voor in de perenboom.

Redding zeldzame planten is vaak zinloos

Voorzitter Harry Roskam van de Nederlandse varenvereniging

LEIDEN/SOESTERBERG - De bescherming van planten en dieren in Nederland is soms te strikt. Dat zegt varendeskundige Harry Roskam van de Hortus Botanicus na de redding van ruim 10.000 zeldzame blaasvarens (Cystopteris fragilis) van legerkamp Soesterberg.

De Leidse Hortus kreeg 200 plantjes. Die zijn uitgeplant in de varentuin van de Hortus en ze lopen goed uit, maar ondanks alle zorg die hij in de varentuin aan de planten kan besteden, verwacht Roskam weinig van het succes op de lange duur. ,,Het is gewoon niet hun plekkie.''

In 2007 vonden ecologen tijdens een routine-inspectie op een parkeerplaats van de legerbasis Soesterberg ruim 10.000 blaasvarens. Dat was heel bijzonder, want op dat moment waren er slechts 750 planten bekend. Blaasvarens houden van kalk, schaduw en vocht en vonden precies die combinatie onder 155 DAF legervrachtwagens die bestemd waren voor de verkoop.De vondst stelde Defensie voor problemen, want zolang de varens er stonden, konden de viertonners  niet weg. Twaalf trucks stonden tot november vorig jaar vast.

"Achteraf blijkt de blaasvaren helemaal niet zo zeldzaam", zegt Harry Roskam. In Zuid Limburg is de soort "massaal"aanwezig op storthopen van vuursteen uit de mergelgroeves. Elders in Europa zijn blaasvarens algemeen voorkomend; in IJsland is het zelfs de meest voorkomende varen. Overplaatsen van een bedreigde wilde plant naar een Hortus is soms de enige mogelijkheid om de soort te behouden, maar in dit geval betwijfelt Harry Roskam of de "heisa"nodig was.

Ook coördinator Muurplanten Valentijn ten Hoopen van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging in Amsterdam twijfelt aan het nut van de actie. Zijn organisatie kreeg vijftig planten, die de vrijwilligers uitplantten in de kademuren in Amsterdam. Daarvan leeft er nog één aan de Westerdoksdijk aan het IJ, zegt hij, Uitplanten "lijkt te veel op tuinieren", vindt Ten Hoopen. Opvallend genoeg telde de KNNV in 2011 negentien kades in Amsterdam waar blaasvarens uit zichzelf tot wasdom zijn gekomen.

Blaasvarens en een tongvaren (rechts) op een Amsterdamse kademuur.