Jubileum

Leids Dagblad

Dit Jaar viert de Nederlandse Varenvereniging haar 25e jubileum.
Er zullen diverse activiteiten plaaatsvinden in de week van 16 t/m 23 augustus 2014 in de Hortus van Leiden.

de storm

Die ene maandag, 28 oktober, ging het flink te keer. Het stormde hevig  met uitschieters tot windkracht 9 á 10 in Noord Holland.
Ergens in de buurt van Alkmaar,  heeft één van onze varenleden, Rens Huibers, daar in zijn zorgvuldig aangelegde varentuin zijn collectie varens aangeplant.

En notabene juist in die prachtig aangelegde varentuin kwam, na de zoveelste windvlaag met bulderend geraas, de kolossale wilg die aan de overkant van de vaart in de tuin van de buurman stond, naar beneden gedonderd.

Die schade is aanzienlijk, de boomkruin scheerde rakelings langs het aangrenzende huis van de buurman. De varens welke op de plek waar de boom neer kwam stonden, zijn voor een groot deel de grond in geslagen door de klap. Het enorme gevaarte zal daar nog dagen moeten blijven liggen om de schade vast te laten stellen. Op enig moment zal Rens kenbaar maken welke varens bij hem zijn vernietigd en we kunnen hem helpen de varens uit collecties van andere leden weer compleet te maken.

De medaille heeft altijd twee kanten. In de tuin van een buurman verderop sneuvelde een ongeveer 80 jarige perenboom. Het was Rens niet ontgaan dat er in onder de kruin van deze boom een mooie toef Polypodium vulgare schuilging.
Het stuk stam met eikvaren staat inmiddels te pronken in de voortuin bij Rens.
Recent is er door Piet Bremer onderzoek verricht naar het voorkomen van Polypodium in fruitbomen in Nederland. Er zijn zover alleen appelbomen gesignaleerd waar de eikvaren zich in thuis voelt. Maar hier in de kop van Noord Holland komt ie dus ook voor in de perenboom.

Schaduwplantenmarkt in Pinetum Blijdenstein

De plantenmarkt die gehouden wordt op 1 juni a.s. in Pinetum Blijdenstein, heeft dit jaar een bijzonder thema: "Stoer in de schaduw" .

De Nederlandse Varenvereniging zal aanwezig zijn met een stand boordevol bijzondere tuinvarens. Een groot deel van de tuinvarens is te koop voor een schappelijke prijs. Voor geïnteresseerden houd Harry Roskam, voorzitter van de NVV,  een  lezing over het ontstaan van varens en hun ontwikkeling tot nu toe.

Verder zijn er meerdere kwekers van bijzondere schaduwplanten. 

Een schaduwtuin waar diverse schaduwplanten en varens worden gecombineerd lijkt een nieuwe trend aan het worden.

Schaduwtuin midden juni

Presentatie varenvereniging op de Hortus in Leiden

Op 11 en 12 mei stonden we als varenvereniging met een mooie kraam op de plantenmarkt in de Hortus van Leiden. Gedurende beide dagen was er doorlopend goede belangstelling voor onze kraam.
Ook kwamen er meerdere complimenten voor de  display.
Met behulp van stukken boomstam werden de verschillende varensoorten als in een stobbentuin neergezet.

Naast de kraam stonden de varens die dit jaar door de fa Westdijk beschikbaar waren gesteld. De varens hadden gretig aftrek en op de tweede dag dreigde er zelfs een tekort wegens zeer grote belangstelling.
Gelukkig wist de voorzitter nog enkele grotere overcomplete exemplaren uit de varentuin  op te potten. Ook van deze varens was er eind van de dag nog maar weinig over.
Het was voor het promoten en enthousiasmeren van belangstelling voor varens bij het grote publiek zeer geslaagde dagen.

Polystichum setiferum species

Polystichum setiferum species

Op één van mijn laatste bezoeken aan het tuincentrum werd mijn oog getrokken door een uitbundige opstelling van een Polystichumsoort. Zo op afstand leek het te gaan om Polystichum setiferum Plumosum Densum waarvan de naam recentelijk is gewijzigd in  Polystichum setiferum "Plumosum multilobum (groep)".

Dichterbij gekomen bleek het te gaan om de lancering van een nieuw product op varengebied.

De kweker heeft zijn product gepatenteerd en attendeert de koper erop dat er niet mee gekweekt mag worden. Hiermee wordt ongetwijfeld weefselkweek bedoeld want de varen blijkt geen sporen te maken. 

Of de varen op latere leeftijd ook broedbollen aanmaakt, is op dit moment nog niet te zeggen.

Volgens Hortinews.com blijkt het product afkomstig van de Gebr. v.d. Salm  uit Boskoop.

Zij beschrijven hun product als volgt:

De  `Goethe Farn®` komt voort uit de niervarenfamilie en is in de natuur uiterst zeldzaam.
Deze varen heeft ten opzichte van andere varensoorten de bijzondere eigenschap 
dat hij het gehele jaar groen blijft, ook in de winter.
Een andere unieke eigenschap is dat  deze varen zowel binnenshuis als in de siertuin geplaatst kan worden.
De `Goethe Farn®` heeft in tegenstelling tot andere Varens geen sporen aan de onderkant van het blad. 
Uw tafel of vensterbank blijft schoon!
Overwinteren in de siertuin is geen probleem. Echter, de plant moet dan wel in de volle grond staan. 
Tot en met Oktober kan de plant in de siertuin worden geplant, er is dan voldoende tijd om wortels te ontwikkelen.
Deze compacte varen wordt 50-60 cm hoog en is daardoor ook zeer geschikt voor de wat kleinere siertuin.
De plant houdt van een halfbeschaduwde of beschaduwde plaats en een vochtige, kalkrijke grond.
Kortom, een ijzersterke, 4-ever Amazonegroene varen met veel gebruiksmogelijkheden.
Aangevraagd voor kwekersrecht in de EU. Door kwekersrechten beschermd, vermeerdering verboden!

Ik heb in ieder geval er een aantal van aangeschaft.
Het onderste deel van de varenveer komt goed overeen met de Plumosum variant en de bovenkant doet meer denken aan een combinatie van multilobum/divisilobum.
Ook nieuwsgierig geworden: De prijzen zijn verschillend per tuincentrum en variëren van 2,50 euro tot 5,50 euro per plant.

Gerechten met Matteuccia struthiopteris

Gestoomde varenkrullen

Het warme lente weer is uitzonderlijk. Alle varens ontkrullen momenteel in een rap tempo. Zo ook de struisvaren. De struisvaren, Matteuccia struthiopteris,  ontleent zijn naam aan de veren van de struisvogel en de eerste varenkrullen zijn eetbaar.

Gestoomde varenkrullen zijn een delicatesse in Canada en Japan. 

Matteuccia struthipteris staat bij ons in menig tuin

De afgelopen week heb ik op  woensdagochtend flink wat varenveren van de Matteuccia struthiopteris uit de tuin geoogst en ’s avonds, voor het eerst van mijn leven, bereid en genuttigd.

Het warme weer heeft ervoor gezorgd dat vrijwel alle Matteuccia’s  nu te ver zijn uitgelopen om ze dit jaar nog een keer als voorgerecht op te kunnen dienen. Maar er is hoop......

Deze varensoort komt in Canada voor in bijna alle  provincies en gebieden, het meest overvloedig in New Brunswick, Zuid-Quebec en het zuiden van Ontario. Hij groeit meestal in overstromingsgebieden of in de buurt rivieren of beekjes. Hij komt ook voor in de Verenigde Staten, Japan, China, Siberië, Scandinavië, België, Frankrijk en delen van de Alpen. Deze elegante varen bereikt een hoogte van ongeveer een meter, soms 2 meter, en in groepjes soms meer dan een meter in de breedte. De veren bestaan uit  2 soorten, een aantal grote en fijn verdeelde steriele veren en later in het jaar ontstaan de fertiele veren, veel kleiner en smaller en voorzien van grote hoeveelheden sporenhoopjes.

Het uitlopen van de varenkrullen

De varenkrullen zijn in maar 2 weken in opgerolde vorm oogstbaar (in mei in het oosten van Canada) Daarna lopen ze snel uit. Geoogste varenkrul;len of fiddleheads zoals ze daar genoemd worden,  zijn ongeveer 5 centimeter lang en ongeveer 2,5 centimeter in diameter.Zodra de veren langer worden dan 7 centimeter zijn ze te bitter om te consumeren. De fiddleheads worden in het wild verzameld. De laatste tijd zijn een aantal bedrijven in volle gang met  experimentele teelt. De Maliseet Indianen uit het dal van de Saint John River in New Brunswick hadden een traditie om de varenkrullen te oogsten en vers te verkopen op de lokale markt.

Momenteel  worden in  Noord-Amerika de meeste fiddleheads commercieel geoogst in New Brunswick en Maine.

Ze wordt ingevroren, ingeblikte maar ook  vers verkocht. 

Voor andere fiddlehead-producerende gebieden komen we uit in Canada:  Nova Scotia, Quebec, Ontario, Vermont en New Hampshire.

Commercieel geoogste varenkrullen

In Ontario is het meest bekende fiddlehead producerende bedrijf dat van Norcliff.

De website van dit bedrijf staat vol nuttige informatie.

http://www.norcliff.com/

Konden we er maar wat van inkopen, dan kon je langer van het eten van fiddleheads genieten.

De directie van Norcliff beraadt zich momenteel om wat onze kant op te sturen, nadat ik ze daarvoor benaderd heb.

Fiddleheads worden soms rauw gegeten, maar het is aan te bevelen ze te koken of te stomen voor het opdienen.  De smaak is  tevergelijken  tussen die van  asperges, sperciebonen en okra. 

Ze zijn een hele goede bron van vitaminen A en C, niacine en riboflavine. De  voedingswaarde is vergelijkbaar met asperges en andere overeenkomstige groene groenten. De struisvaren is niet-toxisch. maar er zijn een paar gevallen bekend van lichte maag-darmproblemen na het eten van rauwe of te  licht gekookte fiddleheads. Mogelijk was dit het gevolg van bacteriële besmetting. Daarom wordt aanbevolen  vers geplukte fiddleheads teminste 15 minuten te koken of 20 minuten te stomen  voor dat ze geconsumeerd worden.

(hoewel recepten uit kookboeken adviseren over het algemeen een wat kortere kooktijd, dat wil zeggen, tot ze gaar zijn).

Athyrium is andere varensoort

Ze zijn momenteel weer volop verkrijgbaar als kamerplant in de tuincentra: Athyrium spicatum. Echter het betreft een andere varensoort: Polystichum. 
Bladerend in onze publicaties vonden we een eerder verschenen artikel welke wij u graag  nog een keer onder de aandacht brengen.


Aalsmeer [NL] – De statistieken noemen het productgroepje Athyrium ’overig’. Varens uit dit geslacht zijn echter meer bekend en geschikt als vaste tuinplanten. De statistieken tellen dan ook iets anders.

Vorig jaar werden zo’n 805.000 planten in de kamerplantenstatistieken geregistreerd onder de naam Athyrium. Daarmee bereikte deze productgroep voorlopig zijn grootste omvang, want de cijfers van 2008 tot nu toe laten zien dat 800.000 stuks dit jaar vermoedelijk niet gehaald gaan worden.

Met regelmaat komen we dit varentje tegen in de tuincentra tussen de kamerplanten, zowel als losse plant als ook toegepast in opgemaakte plantenbakjes met diverse andere kleine plantensoorten bedoeld voor de huiskamer

Welke planten schuilgaan achter deze cijfers is een open vraag. Dat soorten uit het geslacht Athyrium opduiken in de statistieken van de groene kamerplanten, zal bij varenkenners namelijk verbazing wekken. Gekweekte Athyrium soorten, zoals de Wijfjesvaren, worden gezien als buitenvarens en als vaste planten verhandeld.

Over de precieze identiteit van de mysterieuze Athyrium als groen kamerplantje geven de statistieken geen uitsluitsel. Alle Athyriums worden als ’overig’ geboekt.



Verhaal apart
De zoektocht naar Athyrium leidt naar Ruhé Varens in Aalsmeer, waar teler Willem Ruhé uitkomst biedt: ’Athyrium? Dat is een verhaal apart. Athyriums zijn eigenlijk buitenvarens. Maar wij voeren een assortiment varens dat zowel als kamerplant als buiten toegepast kan worden. Wij verhandelen dat onder de naam Ethyrium. Strikt genomen gaat het om een Polystychum soort, maar wij noemen ze Ethyrium’.

’De statistieken kennen die naam natuurlijk niet, maar wel Athyrium. Vandaar’.

                                                                                   


Ruhé herkent de aantallen die de statistieken bij Athyriumnoemen als grotendeels afkomstig van zijn   Ethyrium/Polystychum. Hij beschrijft het varentje als klein, compact, donkergroen en minder droogtegevoelig dan sommige andere varens. Een klein varentje dus. Daarmee is dan ook meteen de markt van het productje als kamerplant beschreven.

herkomst artikel: Reed Business | Vakblad voor de bloemisterij, nummer 40.
14 augustus 2008_...bewerkt

Polystichum tsus-simense, een machtig leuk,  wintergroen en winterhard,
varentje  verdient een mooie plek in de tuin.

Oranjegekte

Heel Nederland staat op zijn kop vanwege het WK voetbal  en zondag komt  de oranjegekte tijdens de finale ongetwijfeld op een absoluut hoogtepunt. We kúnnen als varenvereniging toch niet achterblijven een bijdrage te leveren aan het oranjegevoel.

Hieronder ziet u hoe een aantal varensoorten in staat zijn  hun steentje bij te dragen.

Dryopteris erythrosora

Doodia aspera

Dryopteris decipiens

Woodwardia unigemmata

Dryopteris erytrhosora "Brilliance"

                                                              Dryopteris labordei

                                                            Blechnum brasiliense