Bestaan beschermde varens onbekend

In de haven van Woerden zijn de kademuren van de haven vlak voor de Woerdense havendagen in september 2011 schoongemaakt. Leden van de KNNV ontdekten dat bij die werkzaamheden honderden beschermde varens als tongvaren en steenbreekvaren zijn verwijderd.

In reactie op klachten van de  KNNV, de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging,  afdeling Woerden, zegt wethouder Mevr. Titia Cnossen dat het onbekend was dat deze planten daar stonden en een beschermde status hadden. Ze was blij met de door de KNNV aangeboden inventarisatie van muurvarens die langs de Singel voorkomen.

Tongvaren (Asplenium scolopendrium)

Om te voorkomen dat bij het herinrichten van de haven dit voorjaar de resterende planten zullen verdwijnen, hebben leden van de KNNV plantenwerkgroep de kademuren geïnventariseerd en dit in een rapport met veel foto’s vastgelegd. Aan de wethouder is gevraagd het rapport met haar ambtenaren te bespreken en een beheersplan op te stellen. 

Muurvegetatie

In Woerden zijn nog maar enkele plaatsen waar specifieke muurbegroeiing te vinden is. Bij de vernieuwing van het stadscentrum, de restauratie van het kasteel en het herstel van de bruggenhoofden van de Snellerbrug is daar alle muurvegetatie verloren gegaan. 

Haven/Emmakade

Slechts op drie plaatsen in Woerden zijn nog wettelijk beschermde varens aangetroffen. Een van deze groeiplaatsen zijn de kademuren van Haven en Emmakade. 

Tongvaren

Recentelijk is in een van de te slopen gebouwen op het defensieterrein ook nog een plek aangetroffen waar Tongvaren groeit. Voor deze varens wordt in overleg met gemeente, IVN en KNNV een alternatieve plek gezocht in de buurt van het NME centrum InBredius.

De KNNV gaat ervan uit dat de afdeling groenvoorziening onwetend was over de status van de varens.

Bron: RPLFM Woerden, Meer kunt u lezen op:
http://www.rplfm.nl muurplanten in woerden



Waarbij het mogelijk is een filmpje te downloaden en te bekijken en/of te beluisteren.

Vestiging en genetische variatie van zeldzame varens

varens in de Noord-Oostpolder

We maakten in de nieuwsbrief aan onze leden al eerder bekend dat Arjen de Groot, lid Nederlandse Varenvereniging, op 16 januari 2012 zal promoveren na onderzoek over de verspreiding en vestiging van varensoorten In Nederland en het ontstaan van soort- en genetische variatie bij varens in nieuwe gebieden.

Hij geeft in zijn proefschrift aan dat om de afname van plantendiversiteit tegen te gaan,  maatregelen zich zouden moeten richten zowel op het behoud van de bestaande diversiteit als een verhoging daarvan in herstelde of nieuwe natuur. Verspreiding is hierbij essentieel want door de afbraak en fragmentatie van hun leefgebied, moeten planten zich over steeds grotere afstanden verplaatsen. Arjen de Groot bestudeerde tijdens zijn promotieonderzoek het ontstaan van diversiteit binnen en tussen Nederlandse varensoorten in nieuwe natuurgebieden. 

Arjen onderzocht een groot aantal beschermde varensoorten in de bossen in de IJsselmeerpolders. Uit de sporenvoorraad in de bosbodem en de genetische variatie in jonge populaties kon de promovendus aantonen dat varensporen zeer gemakkelijk een nieuw gebied bereiken, zelfs als bronpopulaties ver weg zijn. De diversiteit onder binnenwaaiende sporen blijkt hoog, zowel op soorts- als genetisch niveau. Het lokaal voorkomen van soorten lijkt vooral afhankelijk van de beschikbaarheid van geschikte vestigingsomstandigheden. Dit suggereert dat beleid gericht op het behoud van zeldzame varensoorten zich vooral zou moeten richten op het behoud van voldoende locaties waar vestiging mogelijk is, in plaats van op het behoud van individuele planten op een muur of kade.

Een combinatie van kruisingsproeven en demografisch en genetisch onderzoek van De Groot aan populaties van zeldzame muurvarens toonde echter aan dat het essentieel is om voldoende (oude) populaties te behouden en de afstand tussen vestigingslocaties te beperken. Het mechanisme dat kolonisatie over grote afstanden mogelijk maakt (populatievestiging vanuit een enkele spore d.m.v. zelfbevruchting), zorgt namelijk dat jonge populaties genetisch arm zijn. Inteelt kan dan hun voortbestaan bedreigen.

De beste wensen voor alle varenliefhebbers

Onder het motto: "Beter wat later dan nooit" willen we alle varenliefhebbers een heel goed nieuw jaar toewensen met voor onze varenleden een heel best varenjaar.
Komend jaar staan er tal van interessante excursies op het programma, zodat er weer volop mogelijkheden zijn om met elkaar varenmomenten te delen en van gedachten te wisselen.
Voor een uitgebreid programma kunt u  de website raadplegen.

Moerasvaren ook in Natuurpark Lelystad

Thelypteris palustris

In Natuurpark Lelystad is onlangs voor het eerst de moerasvaren (Thelypteris palustris) gesignaleerd.

Dit is bijzonder, omdat de soort buiten laagveengebieden nauwelijks voorkomt. 

In Flevoland is de soort wel al bekend in het Kuinderbos, het Voorsterbos en het Toppad in de Noordoostpolder en in Oostelijk Flevoland is de moerasvaren eerder in het Harderbroek gesignaleerd.

De moerasvaren groeit voornamelijk op plaatsen waar matig voedselrijk, zwak zuur water bijna tot aan het oppervlak staat.

Varenexcursie Veenhuizen

Varenbeelden uit Veenhuizen 17 september 2011

Varens in Veenhuizen

Oreopteris limbosperma, stippelvaren

In de bossen rond het gevangenisdorp Veenhuizen doen varens het opvallend goed. Onder meer de in Nederland zeldzame stippelvaren is de laatste jaren toegenomen. Deze rode lijst-soort heeft mogelijk geprofiteerd van het zorgvuldig en gevarieerde beheer dat Staatsbosbeheer pleegt aan de randen van het bos.

De stippelvaren is in meerdere opzichten een mysterieuze plant. Zij groeit met name op schaduwrijke en vochtige glooiingen langs waterlopen. De meeste groeiplaatsen liggen vaak in greppelkanten aan de rand van het bos. Deze groeiplaats komt algemeen voor in Nederland, maar in tegenstelling tot de koningsvaren en dubbelloof die dezelfde standplaats hebben, is de stippelvaren een stuk minder algemeen. Daarnaast zijn de groeiplaatsen niet standvastig. Het ene jaar groeit hij op een bepaalde plek, terwijl hij het jaar daarop door onbekende oorzaak weer is verdwenen. Boswachter inventarisatie en monitoring Roelof Blaauw van Staatsbosbeheer heeft dit jaar in het bos rond Veenhuizen meer dan tweehonderd planten gevonden. Bij de vorige inventarisatieronde, vijf jaar geleden, waren dat er zeventig.

Walhalla
De bossen rond Veenhuizen zijn sowieso een walhalla voor varens. De gevarieerdheid van het gebied, op de rand van het Fochteloërveen, lijkt daarvoor een goede voorwaarde. Dubbbelloof is een van die soorten die rond Veenhuizen opvallend vitaal is. Ook de veel kolossalere koningsvaren tiert welig. Samen met het gebied rond Hollandscheveld is Veenhuizen de belangrijkste vindplaats van deze plant. Deze varen groeit bijzonder langzaam en kan meer dan honderd jaar oud worden. Nog niet zo lang geleden werd de koningsvaren door kwekers van orchideeën verwerkt in het kiembed. Als een koningsvaren wordt uitgegraven duurt het tientallen jaren voordat de plant weer een even grote omvang heeft bereikt. De plant is tegenwoordig beschermd.

Zelf varens kijken
In Veenhuizen is het voor liefhebbers goed varens kijken. Met enige moeite komt men tot een indrukwekkend lijstje. Naast bovengenoemde soorten kan men onder meer ook nog adelaarsvaren, driehoeksvaren, mannetjes- en wijfjesvaren, brede stekelvaren en eikvaren aantreffen. Veel van deze soorten zijn te vinden langs het fietspad richting Appelscha in het verlengde van de Norgerweg. Op de muren van de sluisjes in de kolonievaart groeit de muurvaren.  

Op 17 september zullen een aantal leden van de Nederlandse Varenvereniging zich op de hoogte stellen van al dit varenmoois. De aanvang is 11.00 uur verzamelen bij de boswachter ingang bij het Fochteloërveen.

Bron: Staatsbosbeheer i.c.m. webmaster

Polystichum setiferum species

Polystichum setiferum species

Op één van mijn laatste bezoeken aan het tuincentrum werd mijn oog getrokken door een uitbundige opstelling van een Polystichumsoort. Zo op afstand leek het te gaan om Polystichum setiferum Plumosum Densum waarvan de naam recentelijk is gewijzigd in  Polystichum setiferum "Plumosum multilobum (groep)".

Dichterbij gekomen bleek het te gaan om de lancering van een nieuw product op varengebied.

De kweker heeft zijn product gepatenteerd en attendeert de koper erop dat er niet mee gekweekt mag worden. Hiermee wordt ongetwijfeld weefselkweek bedoeld want de varen blijkt geen sporen te maken. 

Of de varen op latere leeftijd ook broedbollen aanmaakt, is op dit moment nog niet te zeggen.

Volgens Hortinews.com blijkt het product afkomstig van de Gebr. v.d. Salm  uit Boskoop.

Zij beschrijven hun product als volgt:

De  `Goethe Farn®` komt voort uit de niervarenfamilie en is in de natuur uiterst zeldzaam.
Deze varen heeft ten opzichte van andere varensoorten de bijzondere eigenschap 
dat hij het gehele jaar groen blijft, ook in de winter.
Een andere unieke eigenschap is dat  deze varen zowel binnenshuis als in de siertuin geplaatst kan worden.
De `Goethe Farn®` heeft in tegenstelling tot andere Varens geen sporen aan de onderkant van het blad. 
Uw tafel of vensterbank blijft schoon!
Overwinteren in de siertuin is geen probleem. Echter, de plant moet dan wel in de volle grond staan. 
Tot en met Oktober kan de plant in de siertuin worden geplant, er is dan voldoende tijd om wortels te ontwikkelen.
Deze compacte varen wordt 50-60 cm hoog en is daardoor ook zeer geschikt voor de wat kleinere siertuin.
De plant houdt van een halfbeschaduwde of beschaduwde plaats en een vochtige, kalkrijke grond.
Kortom, een ijzersterke, 4-ever Amazonegroene varen met veel gebruiksmogelijkheden.
Aangevraagd voor kwekersrecht in de EU. Door kwekersrechten beschermd, vermeerdering verboden!

Ik heb in ieder geval er een aantal van aangeschaft.
Het onderste deel van de varenveer komt goed overeen met de Plumosum variant en de bovenkant doet meer denken aan een combinatie van multilobum/divisilobum.
Ook nieuwsgierig geworden: De prijzen zijn verschillend per tuincentrum en variëren van 2,50 euro tot 5,50 euro per plant.